|
Матичните клетки
Во последниве 20 години медицината направи огромни чекори во својот развој при лечењето особено на малигните крвни заболувања - воведувајки метод
за излекување-трансплантација на матичните клетки. Тие универзални клетки можат да играт улогоа на обновлив материјал. Замрзнати и складирани во
некои случаи тие можат да се покажат како единствено „лекарство“ во борбата со хематологичките, генетичките и редица други малигни заболувања,
вклучувајки ја апластичната анемија, имунодефицитните состојби, како и вродени метаболички нарушувања. Списокот содржи приближно 45 тешки заболувања,
вклучувајки ги малигните хематологички заболувања, како кај возрасни така и кај деца.
После првата трансплантација на матични клетки од папчаната
врвка реализирана во 1988 година во болницата Saint Louis Парис, на дете со анемија на Fanconi, бројот на трансплантации расте прогресивно.
Болницата Свети Лазар располага со Прва лиценцирана од Извршна агенција по трансплантација кон МЗ – лабараторија и банка за обработка и чување на
матични клетки во Македонија и Бугарија. Банката работи од јули 2005 година и од тогаш повеќе од 700 семејства користеле можност да чуваат клетки
на своите деца.
Екипа од специјалисти, на чело со д-р Лидија Грчева е ангажирана со сите процедури во собирањето, обработката и чувањето на
матичните клетки од крв на полна папчана врвка. Непосредно после раѓањето на детето, пред одделувањето на плацентата, од папчаната врвка се собираат
во специјална врекичка матични клетки. Познато е дека во крвта на пупчаната врвка има матични клетки слични на оние во коскената срж. По собирањето на
матичниот концетрат, се вршат редица испитувања за утврдување постоење на живот во клетките, способност да воспостават крв и други крвни испитувања.
Потоа се обработува концентратот од клетки, кој вклучува низа други процедури, замрзнување со програмиран замрзнувач и префрлање на врекичките во
специален контејнер, каде се чуваат во средина на течен азот на -1960 C. Чувањето продолжува до појавата на заболување, кое наложува лечење преку
трансплантација на матични клетки. Процедурите по испитувањето на клетките, обработката, селекцијата, концентрацијата и смрзнувањето се рутинска
практика и не се разликуваат од процедурата на обработката на клетките од коскениот мозок или периферната крв.
Во банка се чуваат и паралелните
проби за специфичното типизирање и испитување на виталноста. Родителите се известуваат писмено со протокол за резултатите.
Болницата е
опремена со современа апаратура, која ги има неопходните сертификати кои гарантираат успешно реализирање на методот.
Специфичноста и сложеноста
на обработката и чувањето на матичните клетки за неограничено долг период на време бара определена сложена и скапа апаратура, консумативи и рекативи,
што ги определуваат квалитетите и можностите на крајниот клеточен продукт.Манипулациите не донесуваат ризик од компликации за мајката и детето.
До навршување на полнолетството на детето родителите имаат право да ја решаваат судбината на собраните матични клетки. Тие можат да бидат
искористени од сопственикот, како што можат да бидат и подарени на други членови од семејството, или на други пациенти.
Список на заболувања лекувани со примена на матични клетки од крв на папочната врвка
Примена на овој метод на лечење денес
Во сегашниов момент овој метод се применува при лечење на околу 40 опасни по живот заболувања, вклучувајки и голем број тешки заболувања, вродени генетски
заболувања, крвни заболувања, имунитетен дефицит. Списокот на заболувањата, погодни за лечење со примена на матични клетки од крв на папочната
врвка се зголемува секојдневно.
Моментална терапија преку матични клетки од крв на матична клетка се применува на следните заболувања:
-
Тешки заболувања:
- Тешка лимфобластна леукемија (ALL)
- Тешка миелобластна леукемија (AML)
- Лимфом на Burkitt
- Хронична миелогена леукемија (CML)
- Јувенилна хронична миелогенна леукемија (JCML)
- Јувенилна миеломоноцитна леукемија (JMML)
- Липосаркома
- Миелодиспластичен синдром (MDS)
- Хронична миеломоноцитна леукемија (CMML)
- Невробластома
- Не Неходжкинов лимфом (Non- Hodgkin’s lymphoma)
- Ходжкинов лимфон (Hodgkin’s lymphoma)
- Лангерхансова хистиоцитоза (Langerhan’s cell histiocytosis)
-
Коскеномозочни нарушувања
- Тешки форми на апластична анемија (Severe aplastic anemia)
- Анемија на Diamond- Blackfan
- Вродена дискератоза (Dyskeratosis congenital)
- Анемија на Фанкони (Fanconi anemia)
- Amegakaryocitic thrombocytopenia
- Синдром на Kostmann
-
Крвни заболувања; хемоглобинопатии
- Срповидноклеточна анемија (Sickle-cell anemia)
- Бета таласемија (Cooley’s anemia)
-
Вродени метаболитни заболувања
- Adrenoleukodystrophy
- Заболување на Batten (inheridet neuronal cereoid lipofuscinosis)
- Заболување на Gunther
- Синдром на Hunter
- Синдром на Hurler
- Заболување на Krabbe (globoid cell leukodystrophy)
- Заболување на Lesch-Nyhan
- Синдром на Maroteaux-Lamy
-
Состојби на имунитетен дефицит
- Синдром на Omenn
- Тежок комбиниран имунитетен дефицит (SCID and SCID-ADA)
- Ретикуларна дисплазија (Reticular dyspasia)
- Thymic dyspasia
- Синдром на Wiskott-Aldrich
- X-linked lymphoproliferative disease
- Leukocyte adhesion deficiency
-
Други заболувања
- Синдром на Evans
- Familial hemaphagocytic lymphohistiocytosis
- EBV-assoc. hemophagocytic lymphohistiocytosis
- Osteopetrosis
Можности за примена на матични клетки од крв на папочна врвка при лечење на срцеви садовни заболувања:
Зачувувањето на матичните клетки од папочна врвка дава можност за примена на лечење членови на семејството во случаи на срцеви заболувања:
- Срцеви заболувања со највисока смртност
- Матичните клетки имаат способност да ја воспостават оштетеното срцево ткиво
- Матичните клетки имаат способност да ги воспостават оштетените крвни садови
- Матичните клетки од крв на папочна врвка имаат уретки способности, докажани при проучувањето на претклиничката етапа кои даваат основа да
се смета, дека содржат функционален потенцијал ккој дозволува примена при заболувањата на срцето
Експериментални групи на заболувања при коишто се ппроучува ефектот од примената на матичните клетки од крв на папочната врвка
- Болест на Alzeheimer
- Инсулти
- Срцеви заболувања
- Заболување на кичмената мождина
- Диабет
- Мускулна дистрофија
- Црнодробни заболувања
- Мултиплекссклероза
- Возобновување на ткивото на хрскавицата
- возобновување на кожа и ткива
- Изгоретини
Предностите на банката за матични клетки во болницата Свети Лазар
Најважните показатели при оценката на матичните клетки од пупчаната врвка:
- Собран обем на матични клетки:
Количината на собрани матични клетки зависи од:
- искусен тим (тимот на болницата Свети Лазар е составен од специјалисти, коишто за прв пат ја реализираат оваа
процедура за Бугарија пред 1999 година). Од отворањето на банката до сега екипата се здобила со искуство со собирање на матични клетки од пупчена
врвка преку 700 раѓања (нормални или оперативни).
- начин на земање (утврдено е дека поголем обем и повисок процент на матични клетки се собираат пред одделувањето на плацентата, независно од начинот
на раѓањето). Екипата на болницата Св. Лазар работи по таа метода.
- сретсва на собирање (собирањето на матични клетки преку специјален систем на игли и вреѓа со антиагуланти е најдобриот метод. Тој приод е задолжителен
услов при процедурата на лиценцирање на таа манипулација. Банката за матични клетки на болницата Св. Лазар е првата којашто добила таква лиценца од
Агенцијата за трансплантација-Бултрансплант кон Министерството за заштита на здравјето.
- Клеточна виталност:
Виталноста на клетките е од исклучително значење при оценката за собирање на матични клетки и зависи од:
- Условот за транспортот до лабараторијата за обработка. Банката за матични клетки на болницата Св. Лазар располага со
транспортен контејнер и сопствена лабараторија, којашто е целосно снабдена со за обработка и чување на собраните матични клетки. Сите собрани матични
клетки се транспортираат до лабараторијата и обработката се реализира во рамките на 12 часа од земањето при држувајки се на неопходните услови).
- Резултати на болницата Свети Лазар
- Начин на обработка и чување на матичните клетки од пупчана врвка
- обработката ммаксимално кратко време после собирање на клетките
- клеточната банка е снабдена по евопски стандарди специално за обработка на матични клетки
- сите консумативи што се употребени при обработката се еднократни, гамастерилизирани и дозволуваат постигнување на апсолутна рочност и стерилност.
- специјалистите ангажирани во овој процес се меѓу најискусните во земјава во тој поглед
- Чувањето на замрзнатите врекички се извршува во контејнери со течен азот, што дозволува да се сочува максималната виталност во максимално долг период на време.
Техничките параметри на садовите за чување гарантираат балансирање на механичката и температурна стабилност на средината за чување.
- Банката за матични летки на болницата Свети Лазар вклучува оформување на цената на таа услуга:
- Оформена сопствена база за обработка и чување
- Искористување на еднокртни консумативи, произведени и предлагани за таа процедура
- Тим на специјалисти со најголемо искуство во таа процедура за земјата
- Комплет правни документи, подготвени за таа цел, сообразно на Европското и важечко за законодавството за Македонија
|
